وزارت اوقاف مصر در اکتبر ۲۰۲۶ پروتکل همکاری با مؤسسه طابه، که مرکز آن در ابوظبی است، امضا کرد؛ اقدامی که روابط دو طرف را به چارچوبی رسمی منتقل کرد و پس از سال‌ها فعالیت مؤسسه طابه و روابط بنیان‌گذار آن، حبیب علی الجفری، با شخصیت‌ها و نهادهای دینی مصر صورت گرفت.
ریشه‌های رابطه الجفری با مصر به دهه ۱۹۹۰ بازمی‌گردد، زمانی که مصری‌ها در موسم حج با او آشنا شدند و او را به سفر به این کشور دعوت کردند. از آغاز هزاره، حضور او در مصر به تدریج افزایش یافت، پیش از آنکه اقامتش در این کشور پس از اخراجش در سال ۲۰۰۱ دچار مشکل شود و بعدها نیز ممنوعیت ورودش به مصر تکرار شد؛ شرایطی که روایت‌ها و گمانه‌زنی‌هایی آن را احاطه کرده که حقیقت آن تا امروز روشن نشده است.
الجفری بعدها از آن مرحله عبور کرد و حضورش در مصر، به‌ویژه پس از رویدادهای سال ۲۰۱۱، تشدید شد. با گذشت زمان، الجفری از یک حضور صرفاً دینی و رسانه‌ای در مصر فراتر رفت و به ایجاد روابط و مشارکت‌های پژوهشی و نهادی با بسیاری از نهادهای رسمی، دینی و دانشگاهی مصر پرداخت.
در این گزارش، ما به ماهیت پروژه‌هایی که مؤسسه طابه در مصر اجرا می‌کند می‌پردازیم و مسیر فعالیت‌های آن و شیوه‌ای را که به‌واسطه آن حضور خود را در مصر تثبیت کرد، از ایجاد شبکه روابط با علما، پژوهشگران و نهادهای دانشگاهی و دینی گرفته تا مشارکت در فعالیت‌های فکری و برنامه‌های آموزشی و تا انعقاد مشارکت‌های رسمی با وزارت اوقاف، بررسی می‌کنیم.
الجفری و مصر: از اخراج تا استقبال ریاست‌جمهوری
رابطه الجفری با نهاد دینی مصر در دهه ۱۹۹۰ از طریق سفرهای مکررش به مصر و کسب علم نزد شماری از علمای آن آغاز شد، بر اساس آنچه الجفری از مسیر خود روایت کرده است. او روایت می‌کند که علم را از دو شیخ، محمد متولی الشعراوی و اسماعیل بن صادق العدوی، فراگرفته و از شیخ محمد زکی‌الدین ابراهیم اجازه علمی دریافت کرده است.
در سال ۲۰۰۱، اقامت الجفری در مصر پس از اخراجش دچار مشکل شد. سپس پس از خروجش از این کشور، در مصاحبه‌ای با مجله مصری «المصور» که در ژوئیه ۲۰۰۲ منتشر شد، درباره رابطه‌اش با علمای مصر سخن گفت و بر نزدیکی روشی که در یمن فراگرفته بود با روش الازهر تأکید کرد. الجفری همچنین ذکر کرد که پیش از اخراجش از مصر با احمد الطیب، که در آن زمان منصب مفتی جمهوری را بر عهده داشت، دیدار کرده و نیز با شیخ الازهر وقت، محمد سید طنطاوی، ملاقات کرده است.
پس از غیبتی که حدود هفت سال ادامه داشت، الجفری در سال ۲۰۰۹ به مصر بازگشت و با طنطاوی، الطیب و علی جمعه دیدار کرد. او روایت می‌کند که در این نوبت، پژوهش‌هایی را که مؤسسه طابه — که از سال ۲۰۰۵ مدیریت آن را بر عهده داشت — تهیه کرده بود، به الطیب ارائه کرد.
اما حضور الجفری در عرصه عمومی مصر پس از انقلاب ژانویه گسترده‌تر شد و دیگر مانند پیش از ۲۰۱۱ به درس‌های دینی و فعالیت‌های صوفیانه محدود نماند؛ او در برنامه‌های تلویزیونی و بحث‌های مربوط به اندیشه، سیاست و هویت حضوری پررنگ داشت. همچنین حضور او همراه با شیخ الازهر در کنفرانس‌هایی که دومی برگزار می‌کرد ادامه یافت.
در همان زمان، طابه به سازمان‌دهی رویدادهایی ادامه داد که به مسائل دینی و فکری مرتبط با جامعه مصر می‌پرداخت. در ژانویه ۲۰۱۱، طابه با همکاری دانشگاه زاید و هیئت عمومی امور اسلامی و اوقاف ابوظبی، نشست‌هایی درباره روابط اسلامی‌ـ‌قبطی برگزار کرد. در همان سال نیز الجفری در یک کنفرانس بین‌المللی درباره تصوف شرکت کرد که به ریاست شیخ الازهر برگزار شد.
همچنین طابه در دسامبر ۲۰۱۲ در مصر سخنرانی‌ای درباره کاهش سوگیری‌های مؤثر در صدور فتوا برگزار کرد که علی جمعه، مفتی وقت مصر، در آن حضور داشت. در مه ۲۰۱۳ نیز نشستی درباره عقلانیت میراث اسلامی در بستر اندیشه معاصر برگزار کرد که علی جمعه و دیگر دانشگاهیان مصری در آن مشارکت داشتند.
فعالیت‌های طابه در آن دوره نشان می‌دهد که حضور اولیه‌اش در مصر بر ارتباط با نخبگان دینی رسمی و طرح مسائل فقهی — که با مشارکت علی جمعه، مفتی جمهوری وقت، سازمان‌دهی می‌شد — استوار بود.
همچنین شایان ذکر است که الجفری با انقلاب‌های بهار عربی مخالفت کرد و در رویدادهای پس از ۲۰۱۳ صف‌آرایی آشکاری با ارتش مصر و فرمانده آن نشان داد. او همچنین بر اعلام حمایتش از الازهر حریص بود و با علی جمعه و احمد الطیب، چه در حضور و چه در غیاب آنان، با نهایت احترام و تکریم رفتار می‌کرد.
تثبیت حضور طابه در مصر: ۲۰۱۶-۲۰۲۳
سال ۲۰۱۶ نشانه‌هایی از گسترش شبکه روابط مؤسسه طابه بیرون از مقر خود در ابوظبی و تلاش آن برای معرفی خود به‌عنوان بازیگری فعال در بحث‌های دینی و فکری جهان اسلام، در کنار ایجاد پیوند با نهادهای رسمی، آشکار شد. در آن سال، طابه در کنفرانس «اهل سنت و جماعت» در گروزنی، پایتخت چچن، که شیخ الازهر احمد الطیب و عالمانی از کشورهای مختلف در آن حضور داشتند، شرکت کرد.
در دسامبر ۲۰۱۶، طابه میزبان وائل جاد، سفیر مصر در امارات بود که از نقش این مؤسسه در توسعه گفتمان اسلامی معاصر مطلع شد. همچنین هیئت‌های دیپلماتیک از اتحادیه اروپا، فنلاند و کانادا را برای آگاهی از نقش آن در توسعه گفتمان دینی معاصر پذیرفت.
سپس برجسته‌ترین نقطه در سال ۲۰۱۸ فرا رسید؛ زمانی که طابه مقر جدید خود را در منطقه المقطم قاهره افتتاح کرد و سالن فرهنگی خود را با نشستی درباره نوسازی گفتمان دینی و با حضور اسامه الازهری آغاز به کار کرد. وجود مقری برای طابه در داخل مصر، انتقالی از بسنده‌کردن به دیدارها و رویدادهای پراکنده پیشین به داشتن فضایی ثابت برای فعالیت‌هایش بود.
از آن زمان، طابه گسترش همکاری خود با نهادهای مصری را از طریق فعالیت‌های پژوهشی و فکری آغاز کرد. در سال ۲۰۱۸، طابه با مرکز الاهرام برای مطالعات سیاسی و استراتژیک در بحث درباره نتایج نظرسنجی‌ای همکاری کرد که مواضع نسل هزاره نسبت به دین و عالمان دین را در ۱۸ کشور بررسی می‌کرد؛ با مشارکت شخصیت‌هایی از جمله ضیاء رشوان و اسامه الازهری.
در همین دوره، الجفری ریاست کارگاهی را با همکاری دارالافتای مصر بر عهده داشت و در فعالیت‌های رسانه‌ای مشارکت کرد، در کنار سخنرانی‌ها و دیدارهایش از دانشگاه‌های مصری، از جمله دانشگاه حلوان و دانشگاه بورسعید.
در سال‌های ۲۰۱۹ و ۲۰۲۰، حضور طابه به بحث درباره مسائل فکری و اجتماعی مرتبط با رابطه جوانان با دین و تحولات جامعه مصر گسترش یافت و سازمان‌دهی سالن فرهنگی و انجمن‌های جوانان خود در قاهره را با همکاری پژوهشگران، دانشگاهیان و مسئولانی از نهادهای مصری، از جمله مرکز الاهرام برای مطالعات سیاسی و استراتژیک، دارالافتا و رصدخانه الازهر، ادامه داد.
این رویدادها موضوعاتی مانند بحران هویت، الحاد، خشونت اجتماعی، علل افراط‌گرایی و وضعیت زنان مصر را در بر می‌گرفت و همچنین فضای زیادی را به نقد اندیشه‌های سید قطب درباره برتری‌جویی به ایمان، جاهلیت، مفهوم حکم به غیر آنچه خدا نازل کرده و نحوه تعامل با مخالف در اسلام اختصاص داد.
ماهیت این موضوعات دو مسیر را در فعالیت طابه آشکار می‌کند: نخست پرداختن آن به مسائل اجتماعی و فکری معاصر، و دوم درگیری آن با نقد مفاهیم دینی و فکری مرتبط با گفتمان‌های اسلام جنبشی.
اما سال‌های ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ گسترش چشمگیری در فعالیت‌های طابه و دامنه بحث‌های فکری و اجتماعی آن داشت؛ پرونده‌های حساسی مانند هویت جنسی، جنسیت و تغییر جنسیت، علاوه بر نحوه تعامل با متن دینی، هم‌افزایی معرفتی فقهی، مفهوم ولاء و براء، و افراط‌گرایی دینی و تعصب را بررسی کرد.
این تنوع در سال ۲۰۲۳ ادامه یافت؛ فعالیت‌های طابه به تحولات فکری جوانان پس از سال ۲۰۱۱، جنبش‌های LGBTQ و نحوه پرداختن به آن‌ها از منظر اسلامی، و نیز دغدغه‌های کنونی جوانان و چالش‌های روانی آنان پرداخت. فعالیت‌ها همچنین موضوعاتی مانند مفهوم «عصبه مؤمنه» در گفتمان تکفیری، راه‌های کاهش سخت‌گیری فقهی و مروری بر آنچه «صعود جریان‌های افراط‌گرا به نام اسلام در جهان عرب» نامید را شامل می‌شد.
از گسترش فعالیت‌ها تا مشارکت رسمی: ۲۰۲۴-۲۰۲۶
دوره میان سال‌های ۲۰۱۶ و ۲۰۲۳ در حضور طابه در مصر محوری بود؛ مقر خود را در قاهره افتتاح کرد و دامنه ارتباطش را با محیط‌های جوانان، دانشگاهی و دینی گسترش داد. این مرحله همچنین ماهیت پروژه طابه را روشن می‌کند که میان پرداختن به مسائل اجتماعی معاصر و نقد ادبیات اسلام سیاسی جمع کرده بود.
دوره میان ۲۰۲۴ و ۲۰۲۶ مرحله دیگری در تحول حضور طابه در مصر است؛ رابطه‌اش با برخی نهادهای مصری از مشارکت در رویدادها به همکاری آموزشی اعلام‌شده با وزارت اوقاف و سپس به پروتکل رسمی منتقل شد. همچنین برنامه‌های آموزشی ارائه کرد و با دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی محلی و بین‌المللی همکاری نمود، در کنار حضور خود الجفری در مناسبت‌های رسمی با مشارکت السیسی.
در سال ۲۰۲۴، طابه برنامه آموزشی‌ای برای دانشجویان دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی دانشگاه قاهره درباره رویکردهای شرعی به مطالعه علوم اجتماعی برگزار کرد، در کنار رویدادهایی که به چشم‌انداز اخلاقی روابط بین‌الملل، تنوع فرهنگی، فلسفه جهاد و احکام آن در پرتو جنگ غزه و دیگر مسائل فکری و اجتماعی پرداخت.
و برجسته‌ترین تحول برای طابه، برگزاری دوره آموزشی در نیمه دوم سال ۲۰۲۴ برای امامان وابسته به وزارت اوقاف مصر درباره اندیشه‌های الحاد جدید و راه‌های مقابله با آن بود، با مشارکت الجفری و احمد ممدوح، امین فتوا در دارالافتا، و پژوهشگرانی از مرکز الاهرام برای مطالعات سیاسی و استراتژیک. این گام اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا نشان می‌دهد که ارتباط با وزارت از امضای پروتکل اکتبر ۲۰۲۶ آغاز نشده، بلکه پیش از آن همکاری آموزشی اعلام‌شده‌ای وجود داشته است.
در اواخر ۲۰۲۴ نیز طابه پروتکل همکاری با مؤسسه رباط العلم، که شیخ الازهری محمد یحیی الکتانی مدیریت آن را بر عهده دارد، امضا کرد؛ با هدف هماهنگی فعالیت‌های معرفتی و تربیتی، تربیت نیروها و توسعه گفتمان دینی. همچنین الجفری با احمد الطیب، شیخ الازهر، دیدار کرد و در نشستی درباره میراث و مدرنیته با مشارکت اسامه الازهری شرکت نمود.
در سال ۲۰۲۵، طابه فعالیت‌های خود را میان نشست‌ها و پژوهش‌ها، برنامه‌های ویژه جوانان، انتشار مواد فکری و همکاری با نهادهای دینی، دانشگاهی و دیپلماتیک ادامه داد. برنامه‌های آموزشی با مشارکت دانشجویانی از دانشگاه‌های مصری برگزار کرد و همچنین پروتکل همکاری با سفارت یمن در قاهره امضا نمود، سپس در گردهمایی مراکز اندیشه عربی در دانشگاه اتحادیه کشورهای عربی درباره به‌کارگیری هوش مصنوعی در تصمیم‌گیری شرکت کرد.
برجسته‌ترین فعالیت آن، نشستی بود که به تحولات سوریه پس از آزادسازی پرداخت، در کنار موضوعات افراط‌گرایی، هویت و رابطه میان جامعه و دولت. همچنین الجفری در فعالیت‌های دارالافتا در نمایشگاه بین‌المللی کتاب قاهره ۲۰۲۵ مشارکت کرد و اعلام آغاز انتشار مجله طابه را با حضور شخصیت‌های دینی و دانشگاهی مصری اعلام نمود.
طابه این رویه را در سال ۲۰۲۶ نیز ادامه داد و باشگاهی برای بحث درباره فیلم‌های مصری تأسیس کرد. همچنین در ژانویه ۲۰۲۶ برنامه آموزشی گسترده‌ای با عنوان «گزاره‌های سازمان‌های افراطی و هفت خاستگاه آن‌ها» برگزار کرد، با مشارکت پژوهشگرانی از مراکز مختلف، از جمله رصدخانه الازهر برای مبارزه با افراط‌گرایی، مرکز مطالعات استراتژیک و توسعه ارزش‌ها، و مرکز آفریقایی پژوهش‌ها و مطالعات استراتژیک، در کنار دانشجویانی از دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی دانشگاه قاهره.
پروتکل طابه: آموزش امامان یا مسیری موازی برای الازهر؟
از زمان آغاز دعوت به «نوسازی گفتمان دینی» در سال ۲۰۱۵، بحث‌ها درباره نهادهایی که باید توسعه آن را بر عهده بگیرند و ماهیت برنامه‌های درسی مورد نیاز مبلغان گسترده‌تر شد. در این چارچوب، پرونده گفتمان دینی و تربیت امامان در سال‌های گذشته تحولاتی را شاهد بود.
برجسته‌ترین ابعاد این تحولات در اختلافات و جدال‌های علنی‌ای آشکار شد که در رابطه السیسی با شیخ الازهر احمد الطیب درباره مسئله «نوسازی گفتمان دینی» در نوامبر ۲۰۱۸ و ژانویه ۲۰۲۰ رخ داد؛ تا اینکه السیسی در پاسخ، آموزش واعظان و امامان را از طریق آکادمی نظامی در پایتخت جدید تحمیل کرد و سپس در دسامبر ۲۰۲۵ شورای علمی‌ای به ریاست وزیر اوقاف اسامه الازهری و بدون مشارکت الازهر تشکیل داد.
در میان اختلاف فزاینده میان الازهر و وزارت اوقاف بر سر حدود صلاحیت در پرونده فتوا — پرونده‌ای که الازهر سال‌ها از آنچه «تجاوز» وزارت اوقاف و دارالافتا به صلاحیت‌هایش می‌نامد شکایت دارد — وزارت اوقاف در اکتبر ۲۰۲۶ پروتکل همکاری با مؤسسه طابه امضا کرد.
مراسم امضا با حضور وزیر اوقاف اسامه الازهری برگزار شد که عضو هیئت امنای طابه است و همواره همراه با الجفری ظاهر می‌شود. این پروتکل شامل تبادل تجربه‌ها و دانش، سازمان‌دهی سخنرانی‌ها و برنامه‌های آموزشی، برگزاری کنفرانس‌ها و نشست‌های علمی درباره مسائل شرعی و اجتماعی، تقویت همکاری علمی و فکری و تربیت نیروی شاغل در حوزه دینی بود.
وزارت اوقاف دلایل انتخاب مشخص طابه را اعلام نکرد، اما مسیر رابطه آن‌ها توضیح احتمالی‌ای برای این امر ارائه می‌دهد: پیش از پروتکل ۲۰۲۶، تجربه آموزشی سال ۲۰۲۴ وجود داشت و رهبران وزارت با طابه پیوندی دیرینه دارند. همچنین اولویت‌های اعلام‌شده وزارت اوقاف در تربیت امامان، مقابله با افراط‌گرایی و نوسازی گفتمان دینی با برنامه‌های اجراشده طابه همخوانی دارد، علاوه بر جهت‌گیری رسمی دولت برای توسعه آموزش امامان.
این پروتکل دیدگاه‌های متفاوتی برانگیخت: برخی درباره توجیهات روی‌آوردن به یک نهاد خارجی در حالی پرسیدند که الازهر میراثی علمی و نهادی دارد و شامل نهادهایی از جمله هیئت کبار علما، مجمع پژوهش‌های اسلامی و دانشگاه الازهر است؛ و برخی دیگر آن را شکلی طبیعی از همکاری دانستند که هدفش عبور از الازهر نیست.
همچنین پرسش‌هایی درباره ماهیت نقشی که طابه در توسعه گفتمان دینی مصر ایفا خواهد کرد مطرح شد و اینکه آیا همکاری به تبادل تجربه‌ها و آموزش محدود می‌ماند یا مسیری مستقل برای کار پایه‌گذاری می‌کند. بعضی نیز شگفت‌زده‌اند که وزارت اوقاف کشوری به بزرگی مصر و با تاریخ الازهر، برای تربیت و آموزش امامان در مصر با مؤسسه‌ای ۲۱ ساله توافق‌نامه امضا می‌کند.
محمد ابراهیم العشماوی، استاد حدیث در دانشگاه الازهر، گفت که وزارت اوقاف نهادی دینی و ریشه‌دار در مصر با تجربه‌ای طولانی در دعوت است و نهادهای مصر بودند که با تجربه‌های خود نهادهای مشابهی را در جهان عرب و اسلام بنا کردند. او خواستار آن شد که نهادهای مصری پیشرو، رهبر و الهام‌بخش باشند و با نهادهای خصوصی کوچک یا موجودیت‌هایی که فعالیت و جهت‌گیری‌شان معلوم نیست وارد مشارکت نشوند.
همچنین شیخ عصام تلیمه در انتقادهای خود از این توافق، پرسش‌هایی درباره سودمندی آن در شرایطی مطرح کرد که دولت مصر پیش‌تر برنامه‌های آموزشی از جمله برنامه‌های تربیت امامان از طریق آکادمی نظامی را اعلام کرده بود. تلیمه همچنین در پیشینه علمی و فکری حبیب علی الجفری و میزان شایستگی او برای عهده‌داری نقش‌های راهبری یا آموزشی در پرونده نوسازی گفتمان دینی در مصر تردید کرد و از آنچه کمبود پژوهش‌ها و دستاوردهای ملموس طابه می‌دانست انتقاد کرد.
از بیانیه اعلام‌شده جزئیات اساسی مانند متن کامل توافق، مدت آن، برنامه‌های اجراشده، نام آموزش‌دهندگان و معیارهای انتخاب آنان و تعهدات مالی غایب بود. تا این لحظه موضع اعلام‌شده‌ای از سوی الازهر درباره این پروتکل منتشر نشده و بیانیه پروتکل نیز روشن نکرده که آیا الازهر در تهیه آن مشارکت داشته یا در مورد آن مشورت شده است؛ بیانیه تنها به اشاره به موافقت «نهادهای ذیصلاح» بسنده کرد.
از این رو منتقدان بر این باورند که این پروتکل یکی از حلقه‌های به حاشیه راندن الازهر — مرجع قانون اساسی در امور دینی — است، با توجه به غیبت آن در مراسم امضا و سکوت بیانیه درباره نقش آن، و نیز تنش در رابطه میان الازهر و اوقاف.
پروژه طابه در مصر: دستور کار فکری و نفوذ نهادی
طابه خود را نهادی غیرانتفاعی معرفی می‌کند که هدفش بازتوانی گفتمان اسلامی معاصر و تهیه پژوهش‌ها، توصیه‌ها و پروژه‌های معطوف به رهبران افکار و تصمیم‌گیران است. در حضور عمومی خود در مصر، فعالیت‌ها و دستور کار فکری طابه با جهت‌گیری‌های دولت در دوره السیسی، به‌ویژه در پرونده‌های نوسازی گفتمان دینی، واسازی گفتمان اسلام سیاسی و گروه‌های جهادی، جذب جوانان با بدیل‌های فکری که آنان را از جریان‌های اسلام جنبشی دور کند، و تمرکز بر ارائه گفتمانی دینی که وضعیت سیاسی کنونی را تثبیت می‌کند، هم‌پوشانی دارد.
می‌توان گفت طابه در سال‌های گذشته سرمایه اعتماد درون نظام را ساخته و نیز شبکه‌ای از روابط را بر پایه کادرها و شخصیت‌های برجسته مصری و الازهری بنا کرده است که به آن امکان داد از فعالیت‌های پراکنده پیشین به همکاری با نهادهای مصری و سپس به چارچوبی رسمی با وزارت اوقاف منتقل شود.
و خود الجفری بارها در رویدادهای رسمی در حضور السیسی که از او ستایش کرده، ظاهر شده است. او مهمان همیشگی شبکه‌های ماهواره‌ای مصری است و از سیاست‌های نظام دفاع می‌کند؛ چنان‌که در اوت ۲۰۲۵ در برابر اتهام‌های مربوط به ممانعت از ورود کمک‌ها به غزه از نظام دفاع کرد.
حضور عمومی فعالیت طابه در مصر بر سه مسیر اصلی توزیع می‌شود که اقشار مختلف جامعه مصری را هدف می‌گیرد. مسیر نخست به پرداختن به اشکالات فکری معاصر و مسائل دین و هویت اختصاص دارد، مسیر دوم به تزکیه، انسان‌سازی و روابط اجتماعی می‌پردازد، و مسیر سوم که گسترده‌ترین است بر نقد و واسازی مفاهیم، اندیشه‌ها و شخصیت‌های مرتبط با گفتمان اسلام سیاسی و جهادی تمرکز دارد.
این سه مسیر عملاً در نقشه ابتکارهایی که طابه در مصر ایجاد کرده تجسم می‌یابد: «ابتکار سؤال» عهده‌دار جنبه فکری و دینی است، «ابتکار تزکیه و عمارت» به جنبه‌های معنوی و رفتاری می‌پردازد، و «ابتکار سند» نقد گفتمان جنبشی و جهادی را بر عهده دارد. این سه ابتکار صدها هزار دنبال‌کننده در شبکه‌های اجتماعی دارند.
فعالیت طابه همچنین به هدف‌گیری قشر جوان دانشگاهی محدود نمی‌شود، بلکه با محتوا، برنامه‌ها و رویدادهای دینی اختصاصی برای کودکان و نوجوانان به آنان نیز گسترش می‌یابد. علاوه بر این، طابه مجله خود را برای being سکویی برای انتشار مواد فکری با مشارکت عالمان و شخصیت‌های دانشگاهی و رسمی مصری راه‌اندازی کرده است.
همچنین حضور طابه در مصر به‌شدت بر مشارکت کادرها و شخصیت‌های مصری از الازهر، اوقاف و دارالافتا در اداره رویدادها و سازمان‌دهی برنامه‌ها و فعالیت‌های پژوهشی آن متکی است. این مؤسسه به فضایی برای گردهمایی گرایش‌ها و شخصیت‌های متعدد از صحنه دینی و فکری مصر تبدیل شده است. نکته قابل توجه دیگر حضور مکرر برادران حبیب الجفری در طابه مصر است، مانند شیخ محمد الجفری و شیخ عبدالله الجفری.
طابه در مصر: آیا امتداد دستور کار دینی امارات است؟
با اینکه مقر اصلی طابه در ابوظبی است، فعالیت‌های اعلام‌شده آن گستردگی حضورش در مصر را آشکار می‌کند که به نظر می‌رسد میدان اصلی آن است. در این چارچوب، خوانش‌های انتقادی بر این باورند که طابه بازوی دینی امارات است و استفاده از طابه در مصر ممکن است زمینه مسیرهای موازی برای الازهر در اداره گفتمان دینی را باز کند.
برای درک پیشینه این نگرانی‌ها، اهمیت مسیر الجفری و پیوندهایش با نهادهای رسمی امارات برجسته می‌شود. حضور او در امارات در سال ۲۰۰۲ با سفرهای تبلیغی که وزارت دادگستری و امور اسلامی و اوقاف سازمان‌دهی کرده بود آغاز شد، پیش از آنکه در سال ۲۰۰۵ مؤسسه طابه را در ابوظبی بنیان‌گذارد؛ زمانی که حدود سی و سه یا سی و چهار سال داشت و هدفش بازآرایی گفتمان اسلامی معاصر بود.
پژوهش محمد عماشه با عنوان «اسلام‌های مورد حمایت امارات: ترسیم نقشه صحنه» که در سال ۲۰۲۰ منتشر شد، مؤسسه طابه را در شبکه‌ای از مؤسسات قرار داد که اشکال مختلفی از حمایت اماراتی را دریافت کرده بودند. این پژوهش رشد فعالیت طابه را با جهت‌گیری‌های سیاست دینی امارات برای مقابله با اسلام سیاسی و ترویج گفتمانی دینی که اولویت را به ثبات سیاسی و اطاعت از حاکمان می‌دهد، مرتبط دانست.
در واقع، تراکم فعالیت‌های طابه در مصر پرسش‌هایی درباره منابع تأمین مالی آن برمی‌انگیزد؛ زیرا این مؤسسه پیوسته کتاب‌ها، پژوهش‌ها و مجلات الکترونیکی رایگان منتشر کرده و علاوه بر آن صدها رویداد در مصر برگزار کرده و ابتکارهای متعددی را که زیر چتر آن فعالیت می‌کنند تأسیس نموده است.
گزارش‌های مطبوعاتی و رسمی شواهد دیگری بر وجود رابطه حمایتی میان طابه و امارات ارائه می‌دهند. گاردین در گزارشی که در سال ۲۰۱۶ منتشر کرد، طابه را «تحت حمایت ابوظبی» توصیف کرد. همچنین گزارش وزارت خارجه آمریکا درباره آزادی‌های دینی در امارات در سال ۲۰۱۷ به نقش طابه در تلاش‌های امارات برای تقویت اعتدال و مقابله با افراط‌گرایی اشاره کرد.
در پژوهشی که مرکز عربی در واشنگتن در سال ۲۰۲۰ منتشر کرد، پژوهشگر خلیل العنانی بر این نظر بود که ابوظبی از شخصیت‌ها و نهادهای دینی، از جمله الجفری و طابه، در چارچوب جهت‌گیری گسترده‌تری برای ترویج الگویی دینی که بر جنبه‌های معنوی تأکید دارد و با نفوذ جریان‌های اسلام سیاسی مقابله می‌کند، حمایت کرده است.
در حالی که فعالیت طابه با اولویت‌های نظام مصر در توسعه گفتمان دینی و مقابله با اسلام جنبشی هم‌پوشانی دارد، پرسش‌های اساسی درباره حدود ارتباط طابه با سیاست‌های امارات و اینکه نقش آینده آن در صحنه دینی مصر چگونه خواهد بود، همچنان بی‌پاسخ مانده است.
منبع: نون پست
