جرف الصخر: آرایش مجدد امنیتی و حفظ اصول راهبردی مقاومت
فقار فاضل در الاخبار نوشت:

پس از گذشت بیش از ۱۲ سال از انسداد منطقه «جرف الصخر» در جنوب بغداد، این منطقه بر اساس توافقی که از یک رویارویی احتمالی جلوگیری کرد، شاهد آرایش مجدد نیروهای امنیتی است؛ تحولی که در میان انتظار برای بازگشایی راهها و بازگشت اهالی و همچنین پرسشهایی درباره تضمینهای ثبات، رخ داده است.
ورودیهای منطقه «جرف الصخر» در جنوب بغداد، پس از بیش از ۱۲ سال انسداد تقریباً کامل، به نظر میرسد پنجرهای محتاطانه را به سوی مرحلهای جدید میگشایند. این تحول در پی آغاز اجرای توافقی رخ داد که هنوز تمامی ابعاد آن روشن نشده است؛ توافقی برای حلوفصل مناقشهای که از تهدید «علی الزیدی»، نخستوزیر عراق، مبنی بر یورش به این منطقه و تعیین ضربالاجل تا شامگاه دیروز برای تخلیه آن توسط «کتائب حزبالله» (که از زمان آزادسازی منطقه از دست داعش در سال ۲۰۱۴ در آن حضور دارند) ناشی شده بود.
این توافق که با میانجیگری «اسماعیل قاآنی»، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران، در جریان نشستهای فشرده چندروزه او با تمامی طرفهای ذیربط و با هدف خنثی کردن تنش شکل گرفت، مقرر میدارد که نیروهای پلیس فدرال، ارتش، حشد شعبی و پلیس انرژی در جرف الصخر مستقر شوند؛ در حالی که «کتائب» نیز برای مقابله با هرگونه نفوذ تروریستی یا خارجی جدید، حضور خود را در این منطقه راهبردی — که حلقه وصل میان بغداد و استان انبار و همچنین میان نجف و کربلا به شمار میرود — حفظ خواهد کرد.
ساعاتی پیش از پایان ضربالاجل در ساعت ۸ شب گذشته، خبرنگار «الأخبار» ستونهایی از نیروهای پلیس فدرال و حشد شعبی را که از بغداد به سمت این منطقه در حرکت بودند، همراهی کرد. از ساعات اولیه بامداد و با فعالسازی «ستاد فرماندهی مشترک» (المقر المسیطر) وابسته به فرماندهی پلیس فدرال — که الزیدی در چارچوب ترتیبات جدید جرف الصخر از تأسیس آن خبر داده بود — فضای میدانی بر مدار آرامش و پرهیز از اصطکاک تنظیم شده بود. در حومه این بخش، یگانهای مشترکی از ارتش، پلیس فدرال، حشد شعبی و پلیس انرژی تحت دستورالعملهای اکید مبنی بر خویشتنداری و جلوگیری از هرگونه تنشی که ممکن است به عنوان درگیری میان همسنگران تعبیر شود، مستقر شده بودند. در نتیجه، فضای بازتوزیع محورها و تثبیت ایستگاههای بازرسی بر جلوههای تقابل و درگیری که برخی طی روزهای گذشته تبلیغ میکردند، غلبه یافت؛ بهطوریکه هیچگونه درگیری ثبت نشد و جابهجایی منظم خودروها و یگانها در چارچوب هماهنگیهای اعلامشده جریان داشت.
در جریان این استقرار، سرلشکر «سعد معن»، رئیس اداره اطلاعرسانی امنیتی عراق، به «الأخبار» گفت: «استقرار نیروها و افتتاح ستاد فرماندهی مشترک با هدف ساماندهی امور امنیتی و بازگشایی راهها به روی غیرنظامیان، بهعنوان مقدمهای برای فراهم کردن شرایط بازگشت خانوادهها انجام میشود.» او افزود: «پلیس انرژی نیز مأموریت خود را برای تأمین امنیت خطوط انتقال نفت آغاز کرده است.»
در همین راستا، «حاج ابوناصر»، معاون فرمانده عملیات الجزیره و البادیه، به «الأخبار» تأکید کرد: «اوضاع تحت کنترل نیروهای امنیتی و حشد شعبی در قالب یک اتاق عملیات هماهنگ است.» او وجود هرگونه نگرانی امنیتی را رد کرد و اطمینان داد که هماهنگیها برای تقویت ثبات و جلوگیری از شایعهپراکنی برقرار است. همچنین، سپهبد ستاد «احمد حاتم حمید»، فرمانده پلیس فدرال و فرمانده ستاد فرماندهی مشترک در جرف الصخر، در نشست خبری خود در جریان این آرایش مجدد توضیح داد که روند جایگزینی یگانها و تقسیم مسئولیتها تمامی نقاط منطقه را در بر میگیرد و بر اساس جدول زمانی مشخص و با نظارت مستقیم اجرا میشود. او همچنین به همکاری و هماهنگی سطح بالا میان ارتش، پلیس فدرال و حشد شعبی و آغاز عملیات بازگشایی جاده منتهی به کربلا اشاره کرد.
در مقابل، «ابوطالب السعیدی»، از رهبران کتائب حزبالله، در گفتوگو با «الأخبار» تصویرسازی از وقایع جاری بهعنوان «عقبنشینی» یا «تقابل با نیروهای امنیتی» را رد کرد و نیروهای امنیتی را «برادران، فرزندان کشور و شرکای دفاع از عراق» خواند. او تصریح کرد: «آنچه در حال وقوع است، در چارچوب ساماندهی مجدد استقرار نیروها، جابهجایی مواضع و سلب فرصت از کسانی است که به دنبال فتنهانگیزی هستند» و همزمان بر حق اهالی برای بازگشت به مناطق خود تأکید کرد.
منطقه جرف الصخر در گستره جغرافیایی حساسی امتداد یافته است که شمال استان بابل را به جنوب بغداد و غرب آن را به سوی «انبار» متصل میکند.
وجود باغهای درهمتنیده و آبراهها، این منطقه را طی سالهای گذشته به یک گره امنیتی و سیاسی بسیار پیچیده تبدیل کرده بود؛ بهویژه پس از آنکه دهها هزار نفر از ساکنان آن در پی ورود عناصر گروه «داعش» در سال ۲۰۱۴ آواره شدند و این منطقه از زمان آزادسازی در همان سال، به روی تردد گسترده غیرنظامیان بسته ماند. اکنون با اعلام بازگشایی جادههای اصلی، از جمله محور منتهی به الفاضلیه و کربلا، ساکنان در انتظار گامهای عملی و ملموس در این مسیر هستند. «محمد الجنابی»، یکی از شیوخ منطقه، به «الأخبار» میگوید: «اهالی امیدوارند افتتاح ستاد فرماندهی و ورود نیروها، به دور از وعدههای طولانیمدت، به تضمینهای واقعی برای بازگشت خانوادهها و حفاظت از داراییهایشان ترجمه شود.»
با این حال، واقعیت میدانی — با وجود آرامش ظاهری و تأکید مسئولان بر موفقیت ترتیبات انجامشده در جلوگیری از درگیری — از پرسشهایی درباره میزان کفایت این آرایش نیرو برای تأمین امنیت کامل و نهایی منطقه خالی نیست. طبیعت جغرافیایی درهمتنیده جرف الصخر و نزدیکی آن به محورهای بیابانی و باغهایی که به سمت انبار و کمربند امنیتی بغداد امتداد دارند، این نگرانی را در میان ناظران برانگیخته است که در صورت عدم کنترل دقیق مرزهای اداری و بیابانی، بقایای گروههای تروریستی، شبکههای قاچاق یا فعالیتهای پنهان بخواهند از هرگونه شکاف، تداخل وظایف یا خلأ احتمالی در نقاط مرزی بهرهبرداری کنند.
منبع: الاخبار



