مکتب انقلاب

پروژه نیمه جان تقریب را چطور می توان نجات داد؟

علیرضا کمیلی

تقریب، پروژه ای در ذیل نگاه تمدنی بود. کسی که می گوید هدف من ایجاد تمدن نوین اسلامی است بنا نیست در داخل ایران محدود بماند و همین که بخواهد به جهان اسلام یا حتی «همه ایران» فکر کند ناچار است تکلیف خودش را با «تعاملات اجتماعی مسلمین» حل کرده باشد و این یعنی به پروژه تقریب نیاز ضروری دارد.

 ریشه مسائل تقریبی ما نگرشی است
امروز اما حال این پروژه چندان خوب نیست! دلیل عمده، تفصیل پیدا نکردن مبانی تقریبی انقلاب اسلامی و تربیت نشدن نسل هایی مبتنی بر این مبانی است. باورمندان صادق این موضوع در میان شیعه و سنی اندک اند. نگرش اسلام تمدنی که هدفش تقویت اسلام عقلانی و معتدل، ابزارش تشکیل حکومت و تقویت امت اسلامی، دغدغه اش امروز و فردا و دیگری اش تمدن مدرن، بوده و هست نتوانسته بر اکثریت حاکم در بدنه مذهبی و صاحب اسلام سنتی که هدفش، توسعه تشیع، ابزارش مناظرات و نقدهای کلامی، دغدغه اش دیروز و دیگری اش اهل سنت اند غلبه فکری بنماید و چه بسیار از مذهبی ها که بیعت شان با انقلاب سیاسی است و در ذیل تفکر اسلام سنتی تنفس می کنند!

صدمه تحولات سال‌های اخیر منطقه به ما
البته تحولات سالهای اخیر خصوصا بحران سوریه نیز در ساحت عملی، این پروژه را با مشکلات منطقه ای جدی مواجه کرد و ذهنیت بخش مهمی از جهان اسلام به ایران اسلامی را دچار شبهاتی کرد که به دلیل ضعف مفرط اتحادیه رادیو تلویزیون ها و بخش بین الملل سیما و خبرگزاری های پرتعداد ولی کم اثرمان نتوانستیم توضیح درستی برای آن بدهیم و این ذهنیت همچنان مخدوش است!

امروز اما حال این پروژه چندان خوب نیست! دلیل عمده، تفصیل پیدا نکردن مبانی تقریبی انقلاب اسلامی و تربیت نشدن نسل هایی مبتنی بر این مبانی است. باورمندان صادق این موضوع در میان شیعه و سنی اندک اند. نگرش اسلام تمدنی که هدفش تقویت اسلام عقلانی و معتدل، ابزارش تشکیل حکومت و تقویت امت اسلامی، دغدغه اش امروز و فردا و دیگری اش تمدن مدرن، بوده و هست نتوانسته بر اکثریت حاکم در بدنه مذهبی و صاحب اسلام سنتی که هدفش، توسعه تشیع، ابزارش مناظرات و نقدهای کلامی، دغدغه اش دیروز و دیگری اش اهل سنت اند غلبه فکری بنماید و چه بسیار از مذهبی ها که بیعت شان با انقلاب سیاسی است و در ذیل تفکر اسلام سنتی تنفس می کنند!

شرایط سخت و لزوم بازخوانی جدی تر عملکرد تقریب
در این شرایط سخت، نمی دانم چرا انتصاب های مرتبط با تقریب، به سمت نگاههای شکلی رفته و عمق مساله به خوبی درک نشده است. طبعا کسانی که متولی انتصابات مربوطه هستند هم نوعا پاسخگو نبوده اند و نیستند ولی جای این سوال باقیست که آیا در شرایط سخت کنونی، نیاز به رویکردهای عمیق تر و شجاعانه تر به مساله تقریب نداشته ایم؟ آیا اینان از نتیجه دادن این پروژه ناامید شده اند و بنا دارند مساله را تقلیل بدهند؟! کاش فرصتی می شد و دوره مدیریت آیت الله مرحوم تسخیری و آیت الله اراکی به خوبی نقد می شد تا کاستی های جدی آنان برای نخبگان و جامعه ملموس تر می گردید و اقلا در تیم های جدید بعنوان دستورالعملی برای رفع مشکلات قبل، لحاظ می شد! یعنی مثلا اگر مشکل گذشتگان به کارگیری نیروهای غیرمتخصص بوده، امروز نیز گاها شاهد تداوم این مساله هستیم!

چند پیشنهاد
از آنجا که حریص هستیم که مساله تقریب به هر نحوی جانی دوباره بگیرد چند پیشنهاد را مطرح می نمایم:

تقریب باید به ستادی قوی بدل شود
نگارنده قائل نیست که مجمع تقریب تنها متولی مساله تقریب و وحدت است و آن را مساله ای استراتژیک می داند که همه باید خود را متولی آن بدانند و اتفاقا مجمع به جای تصدی گری که نیازمند بودجه و البته موازی کاری است باید به ستادی قوی برای تحقق این رویکردها بدل شود و از همه نهادها از صداوسیما و وزرات خارجه تا نیروی قدس و سازمان فرهنگ و… نسبت شان با مساله وحدت را تعریف کرده و مورد مطالبه قرار دهد. طبعا چنین جایگاهی نیازمند یک ستاد قوی و اختیاراتی است که گرچه در اساسنامه مجمع هست ولی به خاطر غفلت چند دهه ای از آنها محتاج بازخوانی و جایگاه قانونی جدید است.

در این شرایط سخت، نمی دانم چرا انتصاب های مرتبط با تقریب، به سمت نگاههای شکلی رفته و عمق مساله به خوبی درک نشده است. طبعا کسانی که متولی انتصابات مربوطه هستند هم نوعا پاسخگو نبوده اند و نیستند ولی جای این سوال باقیست که آیا در شرایط سخت کنونی، نیاز به رویکردهای عمیق تر و شجاعانه تر به مساله تقریب نداشته ایم؟ آیا اینان از نتیجه دادن این پروژه ناامید شده اند و بنا دارند مساله را تقلیل بدهند؟! کاش فرصتی می شد و دوره مدیریت آیت الله مرحوم تسخیری و آیت الله اراکی به خوبی نقد می شد تا کاستی های جدی آنان برای نخبگان و جامعه ملموس تر می گردید و اقلا در تیم های جدید بعنوان دستورالعملی برای رفع مشکلات قبل، لحاظ می شد! یعنی مثلا اگر مشکل گذشتگان به کارگیری نیروهای غیرمتخصص بوده، امروز نیز گاها شاهد تداوم این مساله هستیم!

جریانات اسلام‌گرا را دریابید
جریانات مستعدی که در جهان اسلام برای گفتگو وجود دارد باید شناسایی شده و نهادهای مذکور که متولیان اصلی امور خارجی کشور هستند را به سمت تعامل با آنان سوق بدهد و در این میان در مقابل تفکر خطرناک «ترجیح سنی سکولار» که در برخی ایجاد شده با قوت بایستد و به تقویت مراودات با اسلامگرایان و البته رفع شبهات ذهنی از آنان در برخی امور همت بگمارد.

ارتباطات مردمی و نخبگانی را فعال کنید
حوزه علمیه، نهادهای مردمی و موسسات علمی دانشگاهی را به سمت تعاملات نخبگانی و مردمی با جهان اسلام سوق بدهد و ظرفیت های علمی گسترده موجود در قم را به نیازهای موجود در جهان اسلام پیوند بدهد.
تعاملات علمی رسانه ای، هنری، اقتصادی، توسعه سفرها، روابط نظامی و… که مورد اشاره رهبری انقلاب در مراسم تشییع حاج قاسم بود عمدتا در وضعیت بغرنجی است که باید همه ظرفیت ها برای جان بخشی به آن فعال شوند و این یعنی نیازمند ستادی قوی برای این مساله هستیم.

تربیت تقریبی ها را جدی بگیرید
به تربیت کادرهای باورمند صادق به مساله تقریب بخاطر کوتاهی تاریخی صورت گرفته در این رابطه، توجه مضاعف بشود و از کارهای صوری و شکلی به شدت پرهیز بشود چرا که تجربه چهل ساله نشان می دهد در امور نیازمند به باور، دستورالعمل و همایش و مصوبات رسمی افاقه نمی کند.

بعلاوه، تقریب نیازمند کارهای علمی جدی در کف حوزه است. نمی توان استناد به برخی گزاره های تاریخی یا نظرات امامین انقلاب را برای حمایت علمی از مبانی تقریب کافی دانست. اینکه بعد از سالها هنوز تفاصیل متعددی در حوزه تقریب مبهم اند و حتی در سیمای کشور معلوم نیست که سخنرانان مذهبی چه نکاتی را نباید بگویند، ناشی از همین عدم تفصیل آن اجمال است!

اهل سنت ایران بازوی مجمع تقریب
اهل سنت ایران را بازوی اصلی خود در توسعه فکر انقلاب محسوب کرده و در عین دفاع فعالانه و شجاعانه از حقوق مصرح آنان در قانون اساسی کشور، ایشان را به عنوان نمایندگان تقریب همراه خود سازد. طبعا همه این مسائل نیازمند مقدماتی عملی است که نیاز به ذکر آنان در این مجال نیست.

تقریب نیازمند کارهای علمی جدی در کف حوزه است. نمی توان استناد به برخی گزاره های تاریخی یا نظرات امامین انقلاب را برای حمایت علمی از مبانی تقریب کافی دانست. اینکه بعد از سالها هنوز تفاصیل متعددی در حوزه تقریب مبهم اند و حتی در سیمای کشور معلوم نیست که سخنرانان مذهبی چه نکاتی را نباید بگویند، ناشی از همین عدم تفصیل آن اجمال است!

متاسفانه بر این باورم که اگر نتوانیم این گام‌ها را برداریم چه در داخل کشور و چه در شرایط کنونی منطقه، فقط فرصت هایی را برای دشمنان خلق می کنیم و وقاحت هایی از جنس آنچه ذیل تطبیع می بینیم را شاهد خواهیم بود!
مقابله با این تهدیدها جز با رویکرد تقریب عملی و عبور از مباحث نظری غیرمرتبط با واقع شدنی نیست.

هر چند تاکنون نشانه های مثبت اندکی دیده ام ولی امیدوارم تیم جدید مجمع تقریب بتواند در این شرایط سخت به رسالت تاریخی خود عمل کند.

برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن