جامعه شناسی کشورهای اسلامی

مهارت ­اندوزی، ضرورتی برای بهبود اقتصاد کشورهای جهان اسلام

مریم علی ­پور

افزایش مهارت­ها و توانمندی­های اعضای یک جامعه می­تواند آثار شایان توجهی در سطوح کلان و خرد آن جامعه به دنبال داشته باشد. در سطح کلان، بهبود و ارتقای مهارت­های اعضای جامعه به ایجاد فرصت­های شغلی مختلف، غلبه بر بحران بیکاری و کاهش فقر می­ انجامد. در سطح خرد، هر انسانی با شکوفایی استعدادهایش و یادگیری مهارت­های مختلف، خود را به شیوه­ های مختلفی تجربه می­کند؛ امکان نقش آفرینی در عرصه ­های متنوع زندگی برای او فراهم می­شود، عزت نفس و اعتماد به نفسش افزایش و توانایی ­اش در کسب درآمد ارتقا پیدا خواهد کرد؛ تمامی این­ها می­تواند کیفیت زندگی فرد را به شیوه ­ای قابل توجه ارتقا دهد. با توجه به بحران بیکاری در برخی از کشورهای منطقه؛ علیرغم وجود جمعیت جوان، فعال و جویای کار، توجه به پرورش نیروی انسانی ماهر، می­تواند به عنوان راهکاری حائز اهمیت برای بهبود وضعیت اقتصاد این کشورها، معرفی شود.

مجمع جهانی اقتصاد[1] در گزارش بررسی رقابت جهانی میان کشورهای جهان که در سال  2018 منتشر شده ­است[2]؛ ستونی را به سنجش مهارت­های شهروندان کشورهای مختلف اختصاص داده­ است. شاخص مهارت­ها[3] حاصل سنجش و ترکیب مواردی نظیر میانگین سال­های تحصیل، میزان آموزش کارمندان، کیفیت آموزش حرفه ­ای، مهارت­های مورد نیاز مشاغل در میان دانشجویان فارغ­ التحصیل، مهارت­های دیجیتالی در میان جمعیت فعال مانند (مهارت­های رایانه ­ای، برنامه نویسی پایه و…)، سهولت یافتن کارمندان ماهر، امید ماندن در مدرسه، تفکر انتقادی در دانش ­آموزان و میانگین تعداد دانش ­آموزان به ازای هر معلم در دوران ابتدایی، می­ باشد. چنین شاخصی می­تواند یک مبنای واقعی و عینی برای بررسی میزان مهارت­های شهروندان یک کشور و همچنین مقایسه کشورهای مختلف از نظر داشتن نیروی انسانی ماهر را فراهم کند.

بررسی و مقایسه­ شاخص مهارت­ها در میان کشورهای جهان اسلام نشان می­دهد که؛ از میان آن­ها، کشورهای مالزی، بحرین، عربستان سعودی بهترین نمرات و کشورهای پاکستان، نیجریه و یمن بدترین نمرات را در شاخص مهارت­ها کسب کرده ­اند. کشور ایران نیز در این میان در جایگاهی متوسط قرار گرفته ­­است.

علاوه بر این­ها، مجمع جهانی اقتصاد در گزارشی جالب توجه به مهارت­هایی اشاره کرده است که تا 5 سال آینده یعنی تا سال 2025 مورد توجه قرار خواهد گرفت. حل مسئله، تفکر انتقادی، خلاقیت، مهارت­های خودمدیریتی مانند یادگیری فعال، تاب­ آوری، تحمل استرس، انعطاف­ پذیری، استفاده از تکنولوژی­ها و برنامه ­نویسی از جمله­ مهارت­هایی هستند که زندگی در آینده ­ای نه چندان دور به آن­ها نیاز دارد.

پرورش نیروی انسانی ماهر و توانمند، به دو تغییر اساسی و مبنایی نیاز دارد. یکی تغییر در نگرش توسعه و دیگری اصلاحات نهادی. ابتدا باید نگاهی در توسعه به عنوان مبنا درنظر گرفته شود که در این نگاه انسان و چگونگی زیستن او، اهمیت پیدا کند، به عبارت دیگر در این دیدگاه رشد استعدادهای انسان و گسترش توانمندی­های او، محور توسعه است. در ثانی، نهادهایی که وظیفه­ جامعه ­پذیر کردن انسان­ها را بر عهده ­دارند، به عنوان مثال؛ نهاد آموزش و پرورش، آموزش عالی، فنی و حرفه ­ای و نهادهای دیگر، باید زمینه­ و بستر مناسبی را برای رشد چنین مهارت­هایی در میان اعضای جامعه فراهم کنند.

لازم به ذکر است که در پرورش نیروی انسانی ماهر این نکته را نیز می­توان مطمح نظر قرار داد که؛ با توجه به وجود نابرابری در برخی از کشورهای منطقه، می­توان با پرورش مهارت­ها و توامندی­های گرو­ه­های فقیر و در حاشیه، از شدت یافتن نابرابری میان اعضای جامعه از لحاظ یادگیری مهارت، جلوگیری کرد. به عبارت دیگر، لازم است که به توزیع عادلانه­ توانمندی­ها و مهارت­ها میان اعضای جامعه نیز توجه نشان داد. از این طریق می­توان علاوه بر کاهش فقر و نابرابری از فقر بالقوه نیز جلوگیری کرد. به عبارت دیگر قسمتی از جمعیت جوان امروز اگر فاقد مهارت­های لازم باشند، به عنوان یک فقیران بالقوه در نظر گرفته می­شوند و چشم انداز زندگی مطلوبی را پیش روی خویش نخواهند داشت. امید می­رود که با ارتقای توانمندی شهروندان کشورهای جهان اسلام، کیفیت زندگی فردی انسان­ها و اقتصاد این کشورها در مسیر بهبودی قرار بگیرد.

پانوشت:

[1] World Economic Forum

[2] www.weforum.org

[3] Skills

نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن